Heim

14. desember á því herrans ári 2005

Jafnvægi lífríkisins


Froskur í frumskógi (c) Markús Pólus
Í frumskóginum er fullkomið jafnvægi. Þar lifa stór tré og lítil tré, skordýr, fuglar og spendýr i fullkomnu jafnvægi. Vafningsjurt sem vex upp eftir trjástofni þarf alveg eins mikið á trénu að halda eins og tréð þarf mikið á vafningsjurtinni að halda. Maurar sem sækja lauf upp í tré vita nákvæmlega hvað þeir mega sækja mikið lauf í tréð án þess að ganga á lífsskilyrði þess og þeir þjóna ákveðnu hlutverki fyrir tréð.

Á Köbö Farm búgarðinum dáðist ég mjög af hugmyndum þeirra um ræktun. Þeirra trú er sú að þetta séu skilyrði sem þau þurfi að skapa til að ná árangri í ræktun. Í dag herja sjúkdómar á kakóplöntur sem jafa nánast gengið af kakórækt dauðri alls staðar nema í Víetnam. Ástæðan er sveppagróður sem er svo fínkorna að hann berst auðveldlega frá tré til trés. Í dag er ekki til nein lækning. Þau vilja meina að með því að skapa ræktuninni náttúrulegra umhverfi megi ná að rækta kakótré án þess að þurfi að nota kemísk efni.

Í stað þess að setja upp akra með tiltekinni ræktun blanda þau saman bananarækt, ananasrækt og fleiru á sama reitnum. Þau búa til skordýrahótel, trjávinjar þar sem skordýrin geta lifað eðlilegu lífu, trjágöng (eiginlega öfug í okkar skilningi), sem eru röð trjáa í náttúrulegu umhverfi sem skilja að akrana og eru tengdar saman milli býla. Þannig geta apar, fuglar og önnur dýr farið um allt og þurfa ekki að lokast inn á "eyjum" í frumskóginum og deyja út.

Þau hafa náð þeim árangri að rúmlega tvöfalda framleiðsluna á kakói á þriðja árinu sínu og vonandi segir það eitthvað um árangurinn. Þau vilja láta gott af sér leiða og þeirra markmið er að fræða sem flesta bændur á svæðinu um þessa tegund ræktunar. Það var virkilega gaman að sjá hvað starf þeirra metnaðargjarnt og óeigingjarnt.

Við megum heldur ekki gleyma að frumskógarnir eru undirstaða alls lífs á jörðinni og verðum þess vegna að læra að lifa með þeim og njóta þeirra án þess að ganga af þeim dauðum.

30. nóvember á því herrans ári 2005

Húmör spanjólanna

Mér finnst spænskur húmor skemmtilegur. Eða má maður ekki segja spænskur? Þá á ég reyndar við brandara á spænsku. Þetta eru svona stuttar sögur með meinfyndnum húmor. Stundum svolítið barnalegar, en skemmtilegar samt. Hér er dæmi (á frummálinu líka fyrir þá sem það vilja):

Soy ingeniero mecánico, y en la fábrica donde trabajé premiaron a los empleados porque imponemos una marca excepcional de cinco años sin que ocurrío un accidente que retrasó el trabajo. Por este motivo nos hicieron un banquete en el cual todos disfrutamos del pavo, jamón, ensaladas y postres que preparó un chef. Sin embargo, al día siguiente la mitad de los empleados no se presenta a laborar porque están enfermos del estómago.

Ég er vélaverkfræðingur og í verksmiðju sem ég vann í verðlaunuðu þeir starfsfólkinu fyrir að hafa slegið einstakt met, í fimm ár hafði ekki komið fyrir að neinn væri frá vinnu vegna slyss. Af þessari ástæðu var þeim haldin veisla, þar sem allir nutu kalkúns, skinku, salads og eftirrétta sem kokkur reiddi fram. Næsta dag kom meirihluti starfsfólksins ekki til vinnu sökum magakveisu.

Hér er annað dæmi:

Cuando regresé de mi viaje por Candad para ver a mi abuela, me detuvo un policia de caminos por conducir con exceso de velocidad. Agradecida por recibir una advertencia y no una multa le regalé una bolsita de galletas de mi abuela y segui mi camono. Al rato me detuvo otro agente. Le pregunté qué pasa y me dijo sonriende: "Nada, me dijeron que usted anduvo regalando unas exquisitas galletas de chocolate".

Þegar ég kom úr ferðalagi mínu frá Kanada, þar sem ég heimsótti ömmu mína, stöðvaði mig vegalögreglan fyrir að aka of hratt. Þakklátur fyrir að fá áminningu en ekki sekt, gaf ég honum lítinn poka af kexi frá ömmu minni og hélt áfram ferð minni. Stuttu síðar stöðvaði mig annar lögregluþjónn. Ég spurði hann hvað væri að og hann sagði við mig brosandi: "Ekkert, mér var sagt að þér færuð um og væruð að gefa einstaklega gott súkkulaðikex".

Hvernig finnst ykkur svona húmor? Er spænskur húmor betri en íslenskur? Eigið þið dæmi um svipaðar sögur?

09. nóvember á því herrans ári 2005

Kostaríka






Kostaríka (smellið til að sjá myndina stækkaða)


Kostaríka er í Mið-Ameríku, fyrir norðan Panama og sunnan Nikaragúa. Landið er helmingur að stærð miðað við Ísland og þar búa 4 milljónir manna, langflestir mestizo, þ.e. blendingar indjána og hvítra manna, en einnig hreinræktaður indjánar á nokkrum verndarsvæðum. Hlutfallslega búa mjög margir innflytjendur hér, en það munar mest um fólk frá Nikaragúa sem telur um milljón manns (annars mest frá Panama, Perú og Kólumbíu).


Landið er sérstakt að mörgu leyti. Fyrst ber að nefna að landið er einstaklega friðsælt, landið hefur verið laust við að vera morandi í borgarastyrjöldum líkt og nágrannaþjóðirnar og landið hefur verið herlaust frá 1949 og því oft kallað Sviss Mið-Ameríku (af hverju ekki Ísland?). Hugsunarháttur fólksins dregur líka dám af því, andstætt t.d. nágrönnum þeirra Nikaragúa í norðri. Tíkóar, eins og Kostaríkanir eru kallaðir eru líka almennt rólegt og friðsælt fólk. Menntun og heilsuvernd er hér líka af háu stigi og er veitt almenningi ókeypis, þó að einnig sé hægt að greiða sérstaklega fyrir þessar þjónustur. Spítalar almennt búnir bestu tækjum og vel menntuðum læknum (þá er átt við höfuðborgina, en reyndar er vegakerfið ekki upp á marga fiska svo erfitt getur verið að komast milli landsvæða, einkum á regntímabilinu þegar vegir eru hvað verstir).

Spánverjarnir, sem sigldu hingað á eftir Kólumbusi völdu að búa á miðhásléttunni, þar sem loftslagið á þessum stað líktist mest því sem þeir þekktu að heiman. Loftslagið við strendurnar er ólíkt, bæði við Kyrrahafið og Karabíska hafið og í landinu má finna mjög fjölbreytta náttúru.

Hin fjölbreytta náttúra hefur leitt til þess að hér hafa verið stofnaður margir þjóðgarðar, til verndar fyrir náttúruna og um leið til að bjóða upp á náttúrvæna ferðamennsku, en kostaríkanir eru frumkvöðlar í s.k. ekótúrisma, ásamt Nýsjálendingum. Hér eru fleiri fuglategundir en í Bandaríkjunum og Kanada samanlagt eða tæplega 800 tegundir, hér er einnig yfir 50% af öllum fiðrildum í heiminum og alls kyns dýrategundir, sumar í útrýmingarhættu m.a. froska- og skjaldbökutegundir.

Líkt og á Íslandi má hér finna bæði virk eldfjöll og heita hveri.

Stærstu atvinnuvegirnir hér eru landbúnaður, ferðamennska og rafiðnaðarframleiðsa (landsframleiðslan er gefin út með og án Intel sem setti á fót verksmiðju hér árið 1992). Kostaríkanir framleiða eitt besta kaffi í heimi, baunirnar eru þurrari en víða annars staðar þar sem þær eru ræktaðar í meiri hæð og brenna því ekki við ristun. Þegar þeir hófu kaffiframleiðslu á 19. öld fluttu þeir mest út til Breta. Þá var ekki til landvegur milli stranda svo þeir sigldu með kaffibaunirnar fyrir odda Suður-Ameríku. Eftir að þeir opnuðu landveg milli stranda snemma á 20. öld spöruðu þeir sér þrjá mánuði í siglingatíma til Evrópu. Auk þess framleiða þeir banana og framleiða næst mest af bönunum í heiminum, næst á eftir Ekvador.

Hitastigið þessa dagana er 20-25°C og regntímabilinu fer brátt að ljúka. Það gengur á með skini og skúrum en að meðaltali hlýtt og skýjað, þó það geti bæði rignt köttum og hundum og sól skinið í heiði.

Að lokum má geta þess að verðlagið samanborið við Ísland er frekar lágt, t.d. kostar aðeins 20 kr. í strætó og matur á skyndibitastað (taco, meðlæti og drykkur) aðeins 200 kr og ein klst. á netkaffi kostar ca. 40 kr.

Viðbót: Kjúklingaréttur með ávaxtasafa á venjulegum veitingastað kostar um 300 kr, dagpoki innan við 2000 kr. og kortið sem ég keypti á tourist info áðan kostaði um 400 kr, en það fannst mér vera algjört rip-off!

05. nóvember á því herrans ári 2005

Minning

Nú er ég kominn til Boston og á morgun held ég áfram til San José í Kostaríka. Síðasta vika hefur verið ansi strembin við að pakka öllu niður, skila af mér íbúðinni og í tengslum við andlát afa míns. Ég verð að játa að það var ansi erfitt að ljúka vikunni með því að kveðja afa á sama tíma og ég var að fara frá mínum allra nánustu.

Ég er mjög stoltur af afa mínum sem var einstaklega góður maður. Mig langar að minnast hans hér á síðunni með því að birta hluta af æviágripi hans og minningu sem ég skrifaði um hann.

Kjartan Ólafsson fæddist á Strandseli í Ögurhreppi við Ísafjarðardjúp 17. febrúar 1913. Hann lést á Landspítalanum við Hringbraut 25. október s.l.

[...]

Kjartan fæddist að Strandseli og ólst þar upp hjá foreldrum sínum.
Hann lauk prófi frá Héraðsskólanum á Laugarvatni og síðar frá
Samvinnuskólanum 1933. Hann var verslunarstjóri um tuttugu ára skeið,
fyrst hjá Kaupfélagi Árnesinga á Selfossi og Eyrarbakka og síðar hjá
Kaupfélagi Hafnfirðinga. Þá var hann starfsmaður Samvinnubanka Íslands
frá stofnun hans og síðustu árin fulltrúi þar, en hann lét af störfum
fyrir aldurs sakir 1983.

Kjartan starfaði mikið að bindindismálum, auk þess sem hann var mikill
áhugamaður um ferðalög, ferðamál og ekki síst ættfræði. Hann starfaði
í ungmennafélögum í N-Ísafjarðarsýslu og í Árnessýslu. Kjartan átti
sæti í framkvæmdanefnd Stórstúku Íslands 1961-1981. Hann varð
stórriddari 1963 og frkvstj. Stórstúku Íslands 1963-1978. Hann var
fulltrúi IOGT á mótum og þingum erlendis, auk þess sem hann var í
stjórn norræna bindindissambandsins og fulltrúi Íslands í norræna
góðtemplararáðinu. Þá sat Kjartan í stjórn reglu Musterisriddara í
þrjátíu ár.

Elsku afi minn.

Ég veit að þú ert sáttur við að yfirgefa þennan heim. Ekki bara vegna
þess að þú ert búinn að eiga góða ævi og hefur afrekað margt og svo
mikið meira en margur annar, heldur líka vegna þess að þú ert búinn að
vera fyrirmynd svo margra allt í kringum þig.

Gömlu, góðu, en einföldu gildin vilja oft gleymast nú á tímum hraða og
kappsemi. Það er ekki sjálfgefið í dag að finna fólk sem man öllum
stundum eftir því að bera virðingu og þakklæti til allra sem þeir
umgangast, eru ávallt trúir sjálfum sér og geta borið höfuðið hátt,
þegar erfiðir tímar ganga í garð. Það eru líka fáir sem hafa jafn
markvisst gefið af sér í lífinu og á sama tíma gert það á þann hógværa
hátt, sem þú hefur gert. Orðið yfir þetta er ákaflega fallegt, en sést
allt of sjaldan, en það er orðið manngöfgi.

Ég mun minnast þín með stolti og veit að þú munt fylgja mér á
ferðalögum mínum á komandi árum. Þú ert alltaf hetjan mín.

Ástar- og saknaðarkveðjur,
Markús